Vận chuyển pin lithium 2026: UN3480, UN3481, hàng không, biển, bưu điện

Phân loại trước tiên: hóa học, cấu hình và watt-giờ

Mã UN phụ thuộc vào loại hóa học của pin (lithium ion có thể sạc lại hoặc lithium kim loại không sạc lại được) và cách pin được vận chuyển: vận chuyển riêng, đóng gói cùng thiết bị mà nó cấp nguồn (trong cùng thùng nhưng chưa lắp), hoặc đã lắp sẵn (nằm trong) thiết bị.

Kích thước pin quyết định mức độ nghiêm ngặt của quy định. Cell lithium ion tối đa 20 Wh và pin tối đa 100 Wh, cùng cell lithium kim loại chứa tối đa 1 g và pin chứa tối đa 2 g lithium, được coi là pin nhỏ. Với đường hàng không, pin nhỏ đóng gói cùng hoặc lắp sẵn trong thiết bị có thể áp dụng Section II; với đường biển, pin nhỏ ở bất kỳ cấu hình nào cũng có thể áp dụng điều khoản đặc biệt (special provision) 188. Pin lớn hơn đều bị quản lý đầy đủ (fully regulated) ở mọi phương thức vận chuyển, và với đường hàng không, mọi loại pin vận chuyển riêng cũng vậy.

Watt-giờ = điện áp danh định (V) x dung lượng (Ah); chia mAh cho 1.000 để ra Ah. Pin lithium ion phải ghi rõ định mức Wh trên vỏ ngoài (IATA chỉ miễn trừ pin sản xuất trước năm 2009, hoặc trước năm 2012 đối với Section I).

Nhiều pin xe đạp điện và xe trượt điện có định mức trên 100 Wh, nên khi vận chuyển riêng sẽ bị quản lý đầy đủ. Xe hoàn chỉnh chạy bằng pin có mã UN riêng (UN 3556 cho lithium ion, thay thế UN 3171 trong quy định 2025-2026); hãy hỏi forwarder về cách phân loại sản phẩm của bạn.

• UN 3480 Pin lithium ion: cell và pin vận chuyển riêng, bao gồm cả sạc dự phòng (power bank)
• UN 3481 Pin lithium ion: đóng gói cùng thiết bị, hoặc lắp sẵn trong thiết bị
• UN 3090 Pin lithium kim loại: cell và pin vận chuyển riêng
• UN 3091 Pin lithium kim loại: đóng gói cùng thiết bị, hoặc lắp sẵn trong thiết bị

Thử nghiệm UN 38.3 và báo cáo tóm tắt thử nghiệm

Mỗi loại cell và pin phải vượt qua các thử nghiệm tại mục 38.3 của Sổ tay Thử nghiệm và Tiêu chí của Liên Hợp Quốc (UN Manual of Tests and Criteria, gọi tắt UN 38.3), kể cả pin đã lắp sẵn trong thiết bị.

Nhà sản xuất và các nhà phân phối sau đó phải có sẵn báo cáo tóm tắt thử nghiệm để cung cấp khi được yêu cầu. Báo cáo nêu tên nhà sản xuất và phòng thử nghiệm, số và ngày của báo cáo thử nghiệm, mô tả cell hoặc pin (loại, khối lượng, định mức Wh, model), liệt kê các thử nghiệm cùng kết quả đạt hoặc không đạt, trích dẫn phiên bản Sổ tay đã sử dụng và tên người chịu trách nhiệm. Yêu cầu này áp dụng theo ICAO Technical Instructions và IMDG Code kể từ ngày 1/1/2020, và theo quy định của Mỹ kể từ ngày 1/1/2022; cell dạng cúc áo (button cell) lắp sẵn trong thiết bị được miễn trừ.

PHMSA cho biết một tuyên bố chung chung trên phiếu an toàn hóa chất (SDS) không đáp ứng yêu cầu này. Báo cáo tóm tắt không cần đi kèm từng lô hàng; có thể cung cấp trên một trang web, chẳng hạn qua đường link URL hoặc mã QR.

Đường hàng không: các hướng dẫn đóng gói (Packing Instruction) 965 đến 970 của IATA

Hàng vận chuyển bằng đường hàng không tuân theo ICAO Technical Instructions (phiên bản 2025-2026), được các hãng hàng không áp dụng thông qua IATA Dangerous Goods Regulations (DGR, ấn bản thứ 67, năm 2026). Lithium ion: PI 965 (UN 3480 vận chuyển riêng), PI 966 (đóng gói cùng thiết bị), PI 967 (lắp sẵn trong thiết bị). Lithium kim loại: PI 968 (UN 3090 vận chuyển riêng), PI 969 (đóng gói cùng thiết bị), PI 970 (lắp sẵn trong thiết bị).

Section II áp dụng cho cell và pin nhỏ đóng gói cùng hoặc lắp sẵn trong thiết bị, trong giới hạn số lượng quy định. Section I áp dụng cho loại lớn hơn và loại vượt giới hạn của Section II; đối với pin vận chuyển riêng, quy định chia thành Section IA (loại lớn hơn) và Section IB (cell và pin nhỏ). Pin vận chuyển riêng không có Section II, nên luôn bị quản lý đầy đủ: cần Shipper's Declaration for Dangerous Goods (tờ khai hàng nguy hiểm của người gửi), nhãn Class 9 và nhân viên đã qua đào tạo. Section II không cần tờ khai, nhân viên chỉ cần được hướng dẫn phù hợp thay vì đào tạo đầy đủ về hàng nguy hiểm.

UN 3480 và UN 3090 bị cấm vận chuyển trên máy bay chở khách và chỉ được vận chuyển bằng máy bay chở hàng; UN 3480 phải có mức sạc không quá 30%. Kể từ ngày 1/1/2026, pin lithium ion đóng gói cùng thiết bị (PI 966) cũng phải có mức sạc không quá 30%; trong Section II, quy định này áp dụng với cell và pin trên 2,7 Wh. Với pin lắp sẵn trong thiết bị (PI 967), mức sạc 30% (hoặc dung lượng biểu thị 25%) chỉ là khuyến nghị, không bắt buộc. Pin đóng gói cùng hoặc lắp sẵn trong thiết bị có thể vận chuyển trên máy bay chở khách, tối đa 5 kg pin mỗi kiện.

Pin bị hư hỏng, hoặc được nhà sản xuất xác định là có lỗi vì lý do an toàn, đều bị cấm vận chuyển bằng đường hàng không, kể cả khi nằm trong thiết bị bị thu hồi vì lý do an toàn.

• Ký hiệu pin lithium (viền gạch chéo màu đỏ, ghi mã UN, kích thước tối thiểu 100 x 100 mm hoặc 100 x 70 mm với kiện nhỏ): áp dụng cho kiện Section II và Section IB, không áp dụng cho Section IA
• Nhãn nguy hiểm pin lithium Class 9: áp dụng cho kiện hàng bị quản lý đầy đủ (Section I, IA và IB)
• Nhãn Cargo Aircraft Only (chỉ máy bay chở hàng): tất cả kiện PI 965 (Section IA và IB) và các lô hàng khác chỉ được vận chuyển bằng máy bay chở hàng
• Không cần ký hiệu đối với kiện chỉ chứa cell dạng cúc áo đã lắp sẵn trong thiết bị, hoặc lô hàng tối đa hai kiện, mỗi kiện chứa không quá bốn cell hoặc hai pin đã lắp sẵn trong thiết bị
• Giới hạn của Section II: tối đa 5 kg pin mỗi kiện; khi đóng gói cùng thiết bị, không vượt quá số lượng cần thiết để cấp nguồn cho thiết bị cộng thêm hai bộ dự phòng
• Chứng từ theo Section II: vận đơn hàng không (air waybill) ghi, ví dụ, "Lithium ion batteries in compliance with Section II of PI 967"

Các hãng chuyển phát nhanh và hãng hàng không có thêm quy định riêng

Các hãng hàng không và mạng lưới chuyển phát nhanh công bố các điều khoản riêng (operator variation) trong quy định IATA cũng như hướng dẫn về pin riêng của mình, có thể nghiêm ngặt hơn các quy định nêu trên và khác nhau tùy dịch vụ, tuyến đường. Hãy kiểm tra trang hàng nguy hiểm của chính hãng vận chuyển trước khi báo giá hoặc hẹn ngày giao hàng. Một số ví dụ từ tài liệu 2025-2026 của họ:

• DHL Express (hướng dẫn có hiệu lực từ 1/1/2026): nhiều lô hàng pin lithium cần tài khoản được phê duyệt để dùng dịch vụ quốc tế time definite; pin lithium kim loại vận chuyển riêng (PI 968 Section IB) bị cấm gửi đến, gửi từ và trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương trên dịch vụ này; pin hư hỏng, lỗi và pin phế thải đều bị từ chối.
• FedEx (hướng dẫn khu vực châu Âu): lô hàng pin thuộc Section I, IA và IB chỉ được nhận tại các điểm xử lý hàng nguy hiểm; Section II được nhận tại hầu hết các điểm.
• UPS: người gửi hàng cần có thỏa thuận đã ký để gửi hàng nguy hiểm; UN 3480 và UN 3090 thuộc Section IA bị cấm gửi đến, gửi từ và trong nội bộ châu Âu trên dịch vụ Worldwide Express Freight; kiện Section II gửi đến hoặc gửi từ các địa điểm ngoài 48 bang lục địa Mỹ và Puerto Rico còn phải ghi thêm số hướng dẫn đóng gói và Section.
• Dù chọn hãng nào, lô hàng bị quản lý đầy đủ vẫn cần Shipper's Declaration do nhân viên đã qua đào tạo ký.

Đường biển: IMDG Code và điều khoản đặc biệt 188

Hàng vận chuyển bằng đường biển tuân theo IMDG Code. Amendment 42-24 bắt buộc áp dụng kể từ ngày 1/1/2026 (có thể áp dụng tự nguyện từ 1/1/2025); bản sửa đổi này làm rõ ý nghĩa của việc “cung cấp” (make available) báo cáo tóm tắt thử nghiệm, và chuyển xe chạy bằng pin từ mã UN 3171 sang UN 3556, 3557 và 3558.

Điều khoản đặc biệt 188 miễn trừ cell và pin nhỏ (cùng giới hạn 20 Wh / 100 Wh và 1 g / 2 g) khỏi các quy định còn lại của Code, nếu đã qua thử nghiệm UN 38.3, được bảo vệ chống đoản mạch và đóng gói chắc chắn. Kiện hàng phải mang ký hiệu pin lithium (với các trường hợp miễn trừ giống như đường hàng không), phải vượt qua thử nghiệm rơi từ độ cao 1,2 m trừ khi pin đã lắp sẵn trong thiết bị, và trọng lượng cả bì tối đa 30 kg trừ khi pin đã lắp sẵn trong hoặc đóng gói cùng thiết bị. Không cần tờ khai hàng nguy hiểm, nhưng hướng dẫn của CINS khuyến nghị vẫn nên thông báo cho hãng tàu biết container chứa cell lithium ion.

Pin lớn hơn, và bất kỳ pin nào không đáp ứng điều khoản đặc biệt 188, đều bị quản lý đầy đủ: đóng gói theo hướng dẫn đóng gói P903, kèm nhãn Class 9, tờ khai hàng nguy hiểm, giấy chứng nhận đóng hàng vào container (container packing certificate) và biển báo (placard), đồng thời phải đặt chỗ (booking) là hàng nguy hiểm thông qua forwarder.

Pin hư hỏng hoặc có lỗi không bị cấm vận chuyển đường biển như đường hàng không, nhưng điều khoản đặc biệt 376 chỉ cho phép đóng gói đặc biệt (P908, hoặc P911 nếu pin có thể phản ứng nguy hiểm). Giới hạn mức sạc 30% nêu trên là quy định của đường hàng không.

Bưu điện: chỉ chấp nhận pin đã lắp sẵn trong thiết bị

Theo quy định của Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU) có hiệu lực từ ngày 1/1/2013, bưu điện các nước có thể chấp nhận bưu phẩm quốc tế chứa thiết bị lắp sẵn tối đa bốn cell lithium hoặc hai pin lithium, nếu được cơ quan hàng không dân dụng quốc gia đó cho phép. Pin vận chuyển riêng không được chấp nhận, và mỗi nước tự quyết định có cung cấp dịch vụ này hay không.

Ví dụ, USPS chỉ nhận pin lithium ion và lithium kim loại gửi quốc tế khi đã lắp sẵn trong thiết bị mà chúng vận hành (UN 3481, UN 3091): tối đa bốn cell hoặc hai pin, cell tối đa 20 Wh hoặc 1 g và pin tối đa 100 Wh hoặc 2 g, tối đa hai bưu phẩm mỗi lần gửi, và không cần ký hiệu pin lithium. Pin vận chuyển riêng hoặc đóng gói cùng (không lắp trong) thiết bị, cùng pin hư hỏng, lỗi hoặc bị thu hồi, đều không được gửi quốc tế qua bưu điện.

Dù vận chuyển theo phương thức nào, bài viết này chỉ mang tính hướng dẫn chung. Hàng nguy hiểm phải được phân loại, đóng gói, ghi ký hiệu và khai báo bởi nhân viên đã qua đào tạo hoặc forwarder có đủ năng lực, theo đúng quy định hiện hành của ICAO/IATA, IMDG hoặc quy định quốc gia cùng các điều kiện riêng của hãng vận chuyển.