B/L Taslağı Nasıl Kontrol Edilir? SI, VGM, UCP 600, ISF, ICS2

Taslak nereden gelir: rezervasyon, SI cut-off ve VGM

B/L taslağı, taşıyıcının önerdiği konşimento metnidir. Sevkiyat talimatınızı, taşıyıcının rezervasyondan ve terminalden zaten bildiği bilgilerle birleştirir: gemi, sefer, konteyner ve mühür numaraları ve mal yüklendikten sonra yükleme (on-board) tarihi. Bir forwarder aracılığıyla sevkiyat yapıyorsanız, forwarder'ın house B/L taslağını alırsınız ve forwarder, master B/L için deniz hattına kendi talimatını gönderir.

Her taşıyıcı her sefer için bir dokümantasyon (SI) cut-off süresi belirler. Geç gelen SI, manifestoya yetişememe riski taşır ve ücretlendirilebilir: örneğin Hapag-Lloyd'un Almanya ihracat tarifesi (15 Haziran 2026 tarihli sürüm), SI yayımlanan dokümantasyon kapanışından sonra teslim edildiğinde belge başına EUR 70 geç sevkiyat talimatı ücreti öngörür. Taslağın düzeltmeye hâlâ vakit varken size ulaşması için, varış ülkesi veya taşıyıcı istiyorsa 6 haneli HS koduyla birlikte eksiksiz bir SI'yı erkenden gönderin.

Doğrulanmış brüt kütle (VGM) ayrı bir beyandır. 1 Temmuz 2016'dan beri yürürlükte olan MSC.380(94) sayılı kararla değiştirilen SOLAS VI/2 kuralı uyarınca gönderici, doldurulmuş her konteynerin doğrulanmış brüt kütlesini iki yöntemden biriyle belirleyip bildirmelidir: doldurulmuş konteyneri tartmak veya paletler, dunnage ve diğer sabitleme malzemeleri dahil tüm koli ve yük kalemlerini tartıp konteynerin dara ağırlığını eklemek. Gönderici bunu, istif planı için zamanında kaptana veya temsilcisine ve terminale gönderilen bir sevkiyat belgesinde belirtir; Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) bunu yükleme koşulu olarak tanımlar. VGM konteyneri ve ambalaj malzemelerini içerdiğinden, B/L'ye yazılan kargo brüt ağırlığı değildir.

Taraflar, gemi ve güzergâh

Malı kimin talep edebileceğine ve nereye gideceğine karar veren kutularla başlayın. Her birini harf harf SI, rezervasyon teyidi, fatura ve çeki listesi, satış sözleşmesi ve varsa akreditifle karşılaştırın.

• Gönderici (shipper): ticari faturadaki gibi tam ticaret unvanınız ve adresiniz. Gönderici olarak bir forwarder'ın görünmesi, deniz hattının ona düzenlediği master B/L'de normaldir; size düzenlenen house B/L'de değil.
• Alıcı (consignee): "to order", "to order of shipper" veya adı belirtilmiş bir bankanın "to order of" ifadesi konşimentoyu ciro edilebilir (emre yazılı) yapar; adı belirtilmiş bir alıcı onu nama yazılı (straight) yapar. Sözleşmenin veya akreditifin istediği ifadeyi aynen kullanın; telex release notu hangi seçeneğin hangi ödeme şartlarına uyduğunu açıklar.
• İhbar edilecek taraf (notify party): genellikle alıcı veya gümrük müşaviri; tam adres ve iletişim bilgileriyle. Alıcı "to order" ise varışta adı geçen tek taraf odur ve bazı varış ülkelerinin manifesto kuralları onun bilgilerini ister.
• Gemi ve sefer: rezervasyon teyidindeki gibi. "intended vessel" (öngörülen gemi) yazan bir taslak, mal yüklendikten sonra gerçek gemiyi belirten bir yükleme şerhi (on board notation) gerektirir.
• Yükleme limanı ve boşaltma limanı: yalnızca ülkeler değil, limanlar; rezervasyon, fatura ve akreditifle uyumlu olmalı. Aktarma limanı boşaltma limanı değildir.
• Teslim alma yeri ve teslim yeri: yalnızca taşıyıcı malı deniz etabından önce veya sonra karadan da taşıyorsa doldurulur. Akreditifte, yükleme limanından önceki bir teslim alma yeri, yükleme şerhinin göstermesi gerekenleri değiştirir.

Mal, işaretler, konteynerler ve ağırlıklar

Tanım, fatura ve çeki listesiyle aynı malı kapsamalı ve malın ne olduğunu sade sözcüklerle söylemelidir. ABD'de taşıyıcının kargo beyanı, master veya house her konşimentodan kesin bir tanımı, gönderici verirse 6 haneli HTS numarasını ve ağırlığı alır; "FAK" (freight of all kinds, her cins yük), "general cargo" (genel kargo) ve "STC" (said to contain, içerdiği bildirilen) gibi genel tanımlar kabul edilmez (19 CFR 4.7a). AB'ye giden kargo için Hapag-Lloyd, ICS2 amacıyla altı haneli bir HS kodunun yanı sıra doğru ve eksiksiz bir kargo tanımı ister. B/L'de faturadaki her SKU'nun bulunması gerekmez; "cilt bakım kremleri ve losyonları" gibi daha kısa bir tanım, faturayla çelişmediği sürece yeterlidir.

İşaretler, numaralar ve miktarlar sizin beyanınızdır. Uygulandığı yerlerde Hague-Visby Kuralları uyarınca taşıyıcı; ana işaretleri ve koli sayısını veya miktarı ya da ağırlığı "as furnished in writing by the shipper" (göndericinin yazılı olarak bildirdiği şekilde) ve malın görünürdeki durumunu gösteren bir B/L düzenler; ancak yanlış olduğundan şüphelenmesi için nedeni olan veya makul bir şekilde kontrol etme imkânı bulunmayan rakamları göstermek zorunda değildir. Göndericinin bunların doğruluğunu garanti ettiği kabul edilir ve yanlışlıklardan kaynaklanan zararlar için taşıyıcıyı tazmin etmek zorundadır; konşimento iyi niyetli bir üçüncü kişiye devredildikten sonra da taşıyıcı bu hamile karşı aksini ispatlayamaz (Art. III, kurallar 3 ila 5).

• İşaretler ve numaralar: kolilerde veya paletlerde ve çeki listesinde basıldığı gibi aynen; hiç yoksa "N/M" (no marks, işaretsiz).
• Koli sayısı ve türü: çeki listesinde sayılan dış ambalajlar, örneğin 1.200 koli içeren 20 palet; rakamla ve yazıyla yazılanlar birbirini tutmalıdır.
• Konteyner ve mühür numaraları: paketleme kaydınızdan veya terminal giriş (gate-in) kaydından; ABD kargo beyanı ikisini de ister.
• Brüt ağırlık ve ölçü: çeki listesindeki kargo brüt ağırlığı ve hacmi (CBM); VGM değil.
• HS kodu: varış ülkesi veya taşıyıcı istiyorsa ekleyin ve faturadakiyle aynı kodu kullanın.
• Kayıtlar: kendinizin doldurup mühürlediği bir konteynerde taşıyıcılar sıklıkla "shipper's load, stow and count" (yükleme, istif ve sayım göndericiye aittir) veya "said to contain" (içerdiği bildirilen) ekler. Bunlar taşıyıcının içeriği kontrol etmediğini kaydeder ve normaldir; malın veya ambalajın durumuna ilişkin bir kayıt ise tamamen farklı bir meseledir.

Navlun şartları, orijinaller ve tarihler

Navlun şartları Incoterms kuralınızla ve rezervasyonla uyumlu olmalıdır. CFR ve CIF'de satıcı navlunu ayırtır ve öder ve alıcıya geçerli bir konşimento vermek zorundadır; bu yüzden B/L'de "freight prepaid" (navlun peşin ödenmiş) yazar; okyanus navlununu alıcı ödüyorsa "freight collect" (navlun varışta ödenecek) yazar. Bir akreditif bunlardan birini belirtiyorsa, B/L diğerini göstermemelidir.

Orijinal sayısını (çoğu zaman üç, "3/3" olarak gösterilir) ve ciro edilemeyen kopya sayısını sözleşme veya akreditifle, ayrıca talep ettiğiniz türü kontrol edin: orijinal konşimentolar, bir sea waybill veya telex release için teslim edilecek orijinaller.

Basılı metninde "shipped on board" (gemiye yüklendi) yazan bir konşimento yüklemeyi teyit eder; "received for shipment" (taşınmak üzere teslim alındı) yazan bir konşimento ise yüklemeden sonra tarihli bir yükleme şerhi gerektirir ve Hague-Visby Kuralları uyarınca gönderici bu durumda yüklenmiş (shipped) bir konşimento talep edebilir (Art. III, kural 7). ICC rehberliği, B/L tarihli bir yükleme şerhi taşımıyorsa düzenleme tarihini sevkiyat tarihi sayar; şerh varsa şerh tarihi esas alınır. Bu tarihin fiili yükleme tarihi olduğunu ve sözleşmedeki veya akreditifteki son sevkiyat tarihi içinde kaldığını kontrol edin. Bir taşıyıcıdan asla bir B/L'yi geriye tarihlemesini istemeyin.

Akreditifle ödeme alıyorsanız ek kontroller (UCP 600)

Bankalar B/L'yi akreditifle ve ibraz edilen diğer belgelerle karşılaştırır. UCP 600 Art. 14(d) uyarınca veriler aynı belgedeki, belirtilen herhangi bir başka belgedeki veya akreditifteki verilerle "need not be identical to, but must not conflict with" (birebir aynı olmak zorunda değildir, ancak çelişmemelidir). Art. 14(e) uyarınca ticari fatura dışındaki belgeler, akreditife aykırı düşmeyen genel ifadelerle malı tanımlayabilir. Art. 14(j) uyarınca, bir taşıma belgesinde başvuranın adresi ve iletişim bilgileri alıcı veya ihbar edilecek taraf bilgilerinin parçası olarak yer alıyorsa, akreditifte belirtildiği gibi olmalıdır.

Taslağı yalnızca faturayla değil, akreditifle de karşılaştırın. Taslakta fark edilen bir uyuşmazlık size bir e-postaya mal olur; orijinaller düzenlendikten sonra bankanın fark ettiği bir uyuşmazlık ödemeyi geciktirebilir veya durdurabilir.

• Alıcı ve ihbar edilecek taraf: akreditifteki ifadeyi kopyalayın; örneğin düzenleyen bankanın emrine, başvuranı akreditifte verilen adreste ihbar edin.
• Limanlar: B/L, akreditifte belirtilen yükleme limanından boşaltma limanına sevkiyatı göstermelidir (Art. 20(a)(iii)). Başka bir yükleme limanı gösteriyorsa veya yükleme limanına "intended" (öngörülen) diyorsa, akreditifteki yükleme limanını, sevkiyat tarihini ve gemi adını içeren bir yükleme şerhi gerekir.
• Yükleme: önceden basılı ifade veya bir yükleme şerhi, malın yükleme limanında adı belirtilmiş bir gemiye yüklendiğini göstermelidir (Art. 20(a)(ii)). "intended vessel" varsa şerh fiili gemiyi ve tarihi vermelidir; yükleme limanından önceki bir teslim alma yeri varsa, B/L bunu zaten açıkça belirtmiyorsa limanı ve gemiyi göstermelidir.
• Temiz: Art. 27 uyarınca temiz bir taşıma belgesi, malın veya ambalajının kusurlu durumunu açıkça bildiren hiçbir kayıt veya şerh taşımaz ve akreditif "clean on board" bir konşimento istese bile "clean" sözcüğünün yer alması gerekmez. ICC Bankacılık Komisyonu'nun 470/TA.941rev sayılı Görüşü'nde (Temmuz 2024), "Cargo Conditions As Per Survey Report" (kargo durumu ekspertiz raporuna göre) şerhi taşıyan bir B/L'nin reddi, rapor ne istenmiş ne de ibraz edilmiş olduğu için geçerli bulunmadı.
• Navlun, orijinaller ve tarihler: peşin veya varışta ödenecek navlun, orijinal sayısı ve sevkiyat tarihi akreditifin istediğiyle uyuşmalıdır.

B/L verilerini kullanan varış bildirimleri: ABD, AB ve Çin

Amerika Birleşik Devletleri: taşıyıcının kargo beyanı verilerini master veya house konşimentolardan alır: göndericinin ve alıcının tam adı ve adresi veya kimlik numarası, kesin bir tanım veya 6 haneli HTS numarası, ağırlık ve konteyner ile mühür numaraları (19 CFR 4.7a). Ayrıca ISF ithalatçısı veya yetkili acentesi, Importer Security Filing'i (ISF, çoğu zaman "10+2" olarak anılır) kargo yabancı limanda gemiye yüklenmeden en geç 24 saat önce vermelidir. Konteyner doldurma yeri (stuffing location) ve konsolidatör sonradan verilebilir, ancak bir ABD limanına varıştan en geç 24 saat önce; mallar varmadan önce bilgiler değişirse veya daha doğru bilgi ortaya çıkarsa bildirim güncellenmelidir (19 CFR 149.2). ISF kısmen konteynerin nerede doldurulduğu gibi sizin sağladığınız verilere dayanır; bu yüzden onu B/L ile tutarlı tutun.

Avrupa Birliği: Import Control System 2 (ICS2) kapsamında, AB'ye veya AB üzerinden mal getiren tüm işletmeciler emniyet ve güvenlik verilerini bir giriş özet beyanında (ENS), tek bir bildirimde veya birden çok bildirimde, örneğin master konşimento için taşıyıcı ve house konşimentoları için forwarder tarafından beyan etmelidir. Risk analizi, ek bilgi veya tarama taleplerine ya da kargoyu yüklememe talimatına yol açabilir; gümrük de veri gerekliliklerine uyulmaması hâlinde idari yaptırım uygulayabilir. Hapag-Lloyd'un ICS2 rehberi göndericilerden, doğru ve eksiksiz bir tanımla birlikte altı haneli bir HS kodu ve AB'de yerleşik alıcının Ekonomik Operatör Kayıt ve Tanımlama (EORI) numarasını ister ve konteynerli uzun mesafe deniz taşımacılığı (deep-sea) yükleri için yüklemeden 24 saat önce son tarihini belirtir. Avrupa Komisyonu ayrıca mal tanımları için bir "yasaklı kelimeler" (stop words) listesi yayımlar; güncellenmiş bir liste 3 Ağustos 2026'da yürürlüğe girer.

Çin: Maersk'in Çin Gümrüğü ön manifesto kurallarına ilişkin 4 Mayıs 2018 tarihli SSS belgesi (Order No. 56 [2017], 1 Haziran 2018'den itibaren Çin anakarasına veya anakara üzerinden yüklenen kargo için), manifestonun gemiye yüklemeden 24 saat önce verilmesi gerektiğini ve SI'da göndericinin (consignor) şirket kodu ile telefonunun, alıcının adı, kodu, telefonu ve irtibat kişisinin, "to order" alıcı için ise ihbar edilecek tarafın kodu ve telefonunun yer alması gerektiğini belirtir; zorunlu veriler eksik bir SI reddedilir. Bu, bir taşıyıcının 2018 tarihli özetidir; bu yüzden HS kodu zorunluluğu dahil güncel gereklilikleri taşıyıcınızla teyit edin.

Düzenlemeden sonra düzeltmeler, house ve master, waybill ve eBL

Dokümantasyon cut-off süresinden önce yapılan düzeltmeler en ucuzudur. Bundan sonra taşıyıcılar, taşıyıcıya, ülkeye ve aşamaya göre değişen ücretler alır. Örneğin Hapag-Lloyd'un Almanya ihracat tarifesi (15 Haziran 2026), sevkiyat talimatı kapanışından sonra değişiklik başına EUR 125 (1 Ocak 2026'dan itibaren), switch B/L veya yeni bir takımın basılıp düzenlendiği değişiklik için B/L başına EUR 200 ve FCL için rezervasyon teyidinden sonra rezervasyon değişikliği başına EUR 85 öngörür; ilk değişiklik ücretsizdir. Kendi taşıyıcınızın yerel tarifesine bakın. Orijinaller zaten düzenlenmişse, düzeltilmiş bir takım düzenlemeden önce taşıyıcıya neyin iade edilmesi gerektiğini sorun, alıcınızı ve varsa bankayı bilgilendirin ve verileri değiştiğinde bir ABD ISF'sinin güncellenmesi gerektiğini unutmayın.

Gemi işletmeyen ortak taşıyıcı (NVOCC) olarak hareket eden bir forwarder ile çalışıyorsanız house B/L'yi siz onaylarsınız, ancak master B/L ile gümrük bildirimleri aynı hikâyeyi anlatmalıdır: ABD manifestoları master veya house konşimentolardaki numara ve miktarları kullanır; ICS2'de ise house düzeyindeki veriler taşıyıcınınkilerden ayrı verilebilir. Forwarder'dan master B/L'nin aynı konteyner ve mühür numaralarını, koli sayısını, ağırlıkları ve tanımı gösterdiğini teyit etmesini isteyin.

Bir sea waybill veya telex release için teslim edilecek bir konşimento da aynı taslak kontrolünden geçer. Bir waybill'de ibraz edilecek orijinal yoktur; bu yüzden adı belirtilen alıcı tam doğru olmalıdır. Elektronik konşimento (eBL) aynı verileri bir platformda taşır ve hukuki etkisi ulusal hukuka bağlıdır: UNCITRAL, Model Law on Electronic Transferable Records (2017) metnine dayanan veya ondan etkilenen yasaları, diğerlerinin yanı sıra Singapur (2021), Birleşik Krallık (2023), Fransa (2024) ve Çin'de (2025, yalnızca konşimentolar için) sıralar. Bir eBL'yi kabul etmeden önce, alıcınızın ve akreditif kapsamındaki bankaların onu alabildiğini kontrol edin.