RCEP Menşe Kuralları ve Menşe Şahadetnamesi: Düşük Vergi Talebi

2026'da RCEP'in tarafları kimler

RCEP, 15 Kasım 2020'de 10 ASEAN üyesi (Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam) ile Avustralya, Çin, Japonya, Kore ve Yeni Zelanda tarafından imzalandı. Avustralya, Brunei, Kamboçya, Çin, Japonya, Laos, Yeni Zelanda, Singapur, Tayland ve Vietnam için 1 Ocak 2022'de, ardından Kore (1 Şubat 2022), Malezya (18 Mart 2022), Endonezya (2 Ocak 2023) ve Filipinler (2 Haziran 2023) için yürürlüğe girdi.

RCEP Sekretaryası'nın listesi Myanmar için de 3 Mart 2022 tarihini gösteriyor, ancak Yeni Zelanda'nın antlaşma sicilinde Myanmar için bir yürürlük tarihi kaydı bulunmuyor; bu nedenle Myanmar'a veya Myanmar'dan yapılan sevkiyatlarda RCEP talep etmeden önce ithalatçı ülkenin gümrüğüne danışın. Hindistan bir taraf değildir.

21 Eylül 2026'da Manila'da toplanan RCEP bakanları, Bangladeş, Şili, Hong Kong (Çin) ve Sri Lanka'nın katılımını ilerletmek üzere geçici bir Katılım Çalışma Grubu'nu onayladı ve Uruguay'ın Şubat 2026'da dile getirdiği ilgiyi not etti. Bunların hiçbiri henüz taraf değildir: mallarına RCEP oranları uygulanmaz ve bu ülkelerden gelen malzemeler menşeli sayılmaz. Anlaşmanın 2027 genel gözden geçirmesi ("RCEP Yükseltmesi") üzerindeki çalışmalar da başlamıştır.

Ürününüz uygunluk kazanıyor mu? Menşe kuralları

Madde 3.2 uyarınca bir mal; bir tarafta tamamen elde edilmiş veya üretilmişse (örneğin orada yetiştirilip hasat edilen bitkiler veya orada doğup büyütülen hayvanlar), bir tarafta yalnızca menşeli malzemelerden üretilmişse ya da Ek 3A'daki ürüne özgü kuralı karşılayan menşeli olmayan malzemelerle orada üretilmişse menşelidir. Ek 3A, 1 Ocak 2023'ten itibaren HS 2022 versiyonunda uygulanmaktadır, bu yüzden kuralı HS 2022 koduna göre arayın.

Ürüne özgü kuralların çoğu, menşeli olmayan malzemelerin tarife sınıflandırmasında bir değişikliktir: CC (fasıl değişikliği), CTH (4 basamaklı pozisyon değişikliği) veya CTSH (6 basamaklı alt pozisyon değişikliği), ya da en az %40 bölgesel değer içeriğidir (RVC40). Birçoğu, 2106.90 alt pozisyonundaki gıda müstahzarları için "CTH veya RVC40" gibi bir seçenek sunar.

• RVC, azaltma yöntemi (build-down): (FOB − VNM) ÷ FOB × 100; burada VNM menşeli olmayan malzemelerin değeridir: ithalattaki CIF değerleri veya tarafta elde edilen malzemeler için ödenen ya da ödenecek, tespit edilebilen en erken fiyat.
• RVC, arttırma yöntemi (build-up): (VOM + doğrudan işçilik maliyeti + doğrudan genel gider maliyeti + kâr + diğer maliyet) ÷ FOB × 100; burada VOM menşeli malzemelerin değeridir.
• Kümülasyon: herhangi bir RCEP tarafında menşeli olan ve başka bir tarafta kullanılan mallar ve malzemeler, orada menşeli sayılır (Madde 3.4). RCEP dışından gelen malzemeler, başvuru sahibi ülkelerden gelenler dahil, menşeli olmayan malzeme olarak kalır.
• De minimis: tarife değişimi kuralını karşılayamayan bir mal, değişimi gerçekleştirmeyen menşeli olmayan malzemelerin değeri FOB değerinin %10'unu geçmiyorsa veya 50 ila 63. Fasıllar için malın ağırlığının %10'unu geçmiyorsa yine de uygunluk kazanır (Madde 3.7). Bu malzemelerin değeri, herhangi bir RVC hesaplamasında yine de dikkate alınır.
• Koruma, paketleme, etiketleme, basit ayıklama veya kesme, suyla seyreltme ya da basit karıştırma gibi asgari işlemler, tek başına bir malı menşeli hâle getirmez (Madde 3.6).
• Doğrudan sevkiyat: mallar başka ülkelerden yalnızca boşaltma, yeniden yükleme, depolama veya malları korumak ya da taşımak amacıyla başka işlemler için geçebilir ve orada gümrük kontrolü altında kalmalıdır (Madde 3.15).

Menşe ispatı: Form RCEP veya menşe beyanı

İthalatçı, RCEP'i üç ispat türünden biriyle talep eder (Madde 3.16): ihracatçı tarafın düzenleyici kuruluşu tarafından verilen bir Menşe Şahadetnamesi, yetkili bir ihracatçının menşe beyanı veya bir ihracatçı ya da üreticinin menşe beyanı. Sertifika (Form RCEP), ihracatçının, üreticinin veya yetkili temsilcisinin başvurusu üzerine düzenlenir; İngilizcedir, benzersiz bir numaraya sahiptir ve düzenleyici kuruluşun elle veya elektronik olarak uygulanmış yetkili imzasını ve resmi mührünü taşır. Örneğin Kore'de bunu gümrük ve Kore Ticaret ve Sanayi Odası düzenler.

İhracatçı tarafın yetkili makamınca yetkilendirilen yetkili ihracatçıların beyanları (Madde 3.21) için bir geçiş dönemi yoktur. Herhangi bir ihracatçı veya üreticinin beyanları ise aşamalı olarak devreye giriyor: Japonya Gümrüğü'nün Haziran 2025 tarihli kılavuzu, bunların kullanılabildiği taraflar olarak Japonya, Avustralya, Yeni Zelanda ve Kore'yi (Kore için 1 Ocak 2025'ten itibaren) listeler. Diğer taraflar, kendileri için yürürlüğe girişten en geç 10 yıl sonra (Kamboçya, Laos ve Myanmar için 20 yıl) bunları uygulamaya koymalıdır; bir taraf ayrıca 10 yıla kadar ek bir uzatma bildirebilir. Japonya ayrıca ithalatçı tarafından yapılan bir menşe beyanını da kabul eder.

Her ispat, Ek 3B'de yer alan asgari bilgileri içermelidir. Form RCEP'te bunlar HS kodu, menşe kriteri (WO, PE, CTC, RVC, CR, kümülasyon için ACU veya de minimis için DMI), RCEP menşe ülkesi, fatura numarası ve tarihi, ve yalnızca RVC kriteri uygulandığında FOB değerini içerir; bir kutu, arka arkaya (back-to-back) sertifikaları, üçüncü taraf faturalandırmasını ve geriye dönük düzenlemeyi işaretler.

• Geçerlilik: düzenlenme veya tamamlanma tarihinden itibaren bir yıl.
• Geç sertifika: istem dışı hatalar, eksiklikler veya diğer geçerli nedenlerle sevkiyat sırasında düzenlenmemişse, sevkiyattan sonra en geç bir yıl içinde geriye dönük olarak düzenlenebilir.
• Düşük değer: gümrük kıymeti 200 ABD dolarını veya ithalatçı tarafın belirlediği daha yüksek bir tutarı geçmiyorsa, kuralları aşmak amacıyla düzenlenmiş bir dizi ithalattan biri olmadığı sürece, menşe ispatına gerek yoktur.
• Küçük hatalar: malın menşei konusunda şüphe yaratmadığı sürece, küçük tutarsızlıklar, yazım hataları veya eksiklikler dikkate alınmaz (Madde 3.26).

RCEP menşe ülkesi ve ortağa göre farklı oranlar

Çin, Endonezya, Japonya, Kore, Filipinler, Tayland ve Vietnam olmak üzere yedi taraf, bazı mallar için ortağa göre farklı RCEP oranları belirler. Örneğin Japonya'da ASEAN, Avustralya ve Yeni Zelanda için bir oran, Çin için bir oran ve Kore için bir oran vardır. İthalatçı taraf, daha sonra menşe ispatında (Form RCEP'in 11. kutusunda) gösterilmesi gereken "RCEP menşe ülkesi" (Madde 2.6) için geçerli oranı uygular.

RCEP menşe ülkesi normalde malın menşeli hâle geldiği taraftır; yalnızca menşeli malzemelerden yapılan bir mal için bu, yalnızca orada asgari işlemlerin ötesinde üretim gerçekleştiyse ihracatçı taraftır. İthalatçı bir tarafın Ekinde yer alan mallar için, Japonya'da 100 kalem, ek bir koşul uygulanır: Japonya için, malın toplam değerinin en az %20'sinin ihracatçı tarafta eklenmiş olması gerekir. Aksi takdirde RCEP menşe ülkesi, en yüksek değerde menşeli malzeme katkısında bulunan taraftır ve ithalatçı bunun yerine malzeme katkısında bulunan herhangi bir tarafa veya herhangi bir tarafa uygulanan en yüksek oranı talep edebilir.

Birçok RCEP oranı yıllar içinde kademeli olarak düşer, bu yüzden HS kodunuz, ortağınız ve ithalat yılınıza ait oranı Ek I'deki ithalatçı tarafın çizelgesinde veya kendi ulusal tarifesinde kontrol edin.

RCEP mi başka bir FTA mı: destekleyebileceğiniz en düşük oranı seçin

RCEP, ASEAN-Kore FTA'sı (AKFTA), ASEAN-Çin FTA'sı (ACFTA), ASEAN-Japonya anlaşması ve ikili FTA'lar gibi aynı ülkeler arasındaki daha eski anlaşmalarla birlikte uygulanır. Her birinin kendi tarife çizelgesi, ürün kuralları ve menşe ispatı vardır; bir Form RCEP yalnızca bir RCEP talebini destekler. İki ülke arasında yürürlükte olan her anlaşma kapsamında tam HS kodunuz için oranı karşılaştırın, ardından menşe kuralını karşılayıp belgeleyebileceğiniz en düşük oranı seçin.

RCEP her zaman en düşük oran değildir, ancak daha eski anlaşmaların kapsamadığı yollar açabilir: Japonya için Çin ve Kore'yi içeren ilk ekonomik ortaklık anlaşmasıydı. Kümülasyonu yalnızca daha dar bir anlaşmanın taraflarından değil, her RCEP tarafından gelen malzemeleri sayar ve menşeyi ispatlamak için daha fazla yol sunar: Kore Ticaret Bakanlığı, bir RCEP arka arkaya sertifikasının yetkili bir ihracatçı tarafından kendi kendine düzenlenebileceğini, AKFTA kapsamında ise bunun ticaret odası veya gümrük tarafından düzenlenmesi gerektiğini belirtiyor.

Arka arkaya (back-to-back) menşe ispatı ve kayıt tutma

Mallar alıcıya ulaşmadan önce ikinci bir RCEP tarafından (aracı taraf) geçtiğinde, orada bulunan düzenleyici kuruluş, yetkili bir ihracatçı veya bir ihracatçı arka arkaya bir menşe ispatı düzenleyebilir (Madde 3.19). Yetkili olmayan bir ihracatçı bunu ancak hem aracı hem de ithalatçı tarafın ihracatçı beyanlarını kabul ettiği durumlarda yapabilir.

İhracatçılar ve üreticiler, menşei ispatlayan kayıtları menşe ispatının düzenlendiği tarihten itibaren en az üç yıl, ithalatçılar ise ithalattan itibaren en az üç yıl saklamalıdır (Madde 3.27). Ulusal mevzuat daha uzun bir süre gerektirebilir: Japonya, ithalatçıların bunları beş yıl saklamasını şart koşar.

• Geçerli orijinal menşe ispatını veya onaylı bir suretini ibraz edin.
• Arka arkaya ispat, orijinalinden daha uzun süre geçerli olamaz ve orijinalin düzenlenme tarihini, referans numarasını ve diğer ilgili bilgileri göstermelidir.
• Aracı tarafta başka bir işlem yapılmaz: yalnızca yeniden paketleme veya boşaltma, yeniden yükleme, depolama, sevkiyatı bölme ya da yalnızca gerektiği kadar etiketleme gibi lojistik işlemler yapılabilir.
• Kısmi yeniden ihracatta, tam miktar yerine fiilen sevk edilen miktarı gösterin.