Bitki Sağlık Sertifikası (Fitosaniter Sertifika): İhracatta Ne Zaman Gerekir, ePhyto

Bitki sağlık sertifikası nedir

Uluslararası Bitki Koruma Sözleşmesi (IPPC) kapsamında her ülkenin ulusal bitki koruma örgütü, bitki, bitkisel ürün ve diğer düzenlemeye tabi madde sevkiyatları için bitki sağlık sertifikası düzenler. IPPC'nin bitki sağlık sertifikalarına ilişkin standardı olan ISPM 12, sertifikayı sevkiyata eşlik eden ve sevkiyatın resmi prosedürlere göre muayene edildiğini ve/veya test edildiğini ve ithalatçı ülkenin fitosaniter ithalat şartlarına uygun olduğunu belgeleyen resmi bir belge olarak tanımlar.

Sertifikanın gerekip gerekmediğine ve neyi beyan etmesi gerektiğine ithalatçı ülke karar verir. İhracatçılar bu şartları ithalatçı ülkenin bitki koruma örgütünden veya kendi NPPO'ları aracılığıyla öğrenir; örneğin ABD'de USDA APHIS bunları Phytosanitary Export Database (PExD) veritabanında yayımlar ve sertifikaları PCIT sistemi üzerinden düzenler.

Sertifikada neler bulunur

• İhracatçının adı ve adresi ile beyan edilen alıcının (consignee) adı ve adresi.
• Koli sayısı ve tanımı, ayırt edici işaretler, menşe yeri ile beyan edilen taşıma aracı ve giriş noktası.
• Ürünün adı ve beyan edilen miktar ile bitkilerin botanik adı.
• Sevkiyatın muayene edildiğini veya test edildiğini ve ithalatçı ülkenin şartlarına uygun sayıldığını belirten onay beyanı.
• İthalatçı ülkenin istediği ek beyanlar; örneğin sevkiyatın belirli bir zararlıdan ari olduğu veya zararlıdan ari bir bölgede üretildiği.
• Fümigasyon veya soğuk işlem gibi her türlü dezenfestasyon ya da dezenfeksiyon işlemi; tarih, kimyasal madde, süre ve sıcaklıkla birlikte.
• Düzenlenme yeri ve tarihi ile yetkili görevlinin adı ve imzası, NPPO'nun mührüyle birlikte.

İhracat ve yeniden ihracat sertifikaları

İhracat için bitki sağlık sertifikasını, bitkilerin yetiştirildiği veya ürünlerin üretildiği ülkenin NPPO'su düzenler. Bir sevkiyat bir ülkeye ithal edilip kimliğini yitirmeden ve bulaşma riskine maruz kalmadan başka bir ülkeye yeniden ihraç edildiğinde, yeniden ihraç eden ülkenin NPPO'su, menşe ülkenin asıl sertifikasına atıf yapan bir yeniden ihracat bitki sağlık sertifikası düzenleyebilir. Nihai ithalatçı ülkenin ürününüz için yeniden ihracat sertifikalarını kabul edip etmediğini teyit edin.

Geçerlilik, kopyalar ve ePhyto

ISPM 12, izinsiz değişiklik veya silinti ya da çelişkili bilgi içeren sertifikaları geçersiz sayar; onaysız kopyalar kabul edilmez. İthalatçı ülkeler ayrıca bir sertifikanın ne kadar süre geçerli olduğunu veya malın muayeneden ne kadar sonra sevk edilmesi gerektiğini belirleyebilir; bu nedenle muayeneyi sevkiyat tarihine yakın bir güne alın.

Elektronik sertifikalar, düzenlenme ve güvenceye alınma biçimleri ticaret ortakları için kabul edilebilir olduğunda ve düzenleyen makam doğrulanabildiğinde geçerlidir. IPPC ePhyto Çözümü, NPPO'ların bitki sağlık sertifikasının XML formatındaki elektronik karşılığı olan ePhyto'ları merkezi bir Hub üzerinden değiş tokuş etmesini sağlar; kendi sistemi olmayan ülkeler web tabanlı Generic ePhyto National System'i (GeNS) kullanabilir. Varış ülkesinin ePhyto kabul edip etmediğini NPPO'nuza sorun; kabul ediyorsa kurye ile gönderilecek kâğıt bir asıl nüsha olmaz.

Bitkisel ürünlerin sınırda bekletilmesine yol açan hatalar

• Sertifikadaki consignee, miktar veya tanım; ticari fatura, çeki listesi ve konşimento ile uyuşmuyor.
• Botanik ad eksik veya yanlış ya da ithalatçı ülkenin istediği ek beyan eksik.
• Sertifika, mallar muayene edilmeden önce veya sevkiyattan çok önce, ithalatçı ülkenin kabul ettiği sürenin ötesinde düzenlenmiş.
• Sertifika düzenlendikten sonra üzerinde elle düzeltme yapılmış.
• Paletler ve sandıklar ISPM 15 işaretli değil; mallara ait bitki sağlık sertifikası ahşap ambalajı kapsamaz.